Nieuwsbrief

‘Het preventieve aspect van de Havas New Approach’

Als ik mijn boek, Podiumvrees, nu geschreven had, zou ik de titel veranderen in ‘Podiumvrees en het belang van de preventieve oefeningen’, omdat veel spelers die erin geslaagd zijn hun podiumangst te overwinnen en zich een goed gevoel en vrijheid voor creativiteit eigen hebben gemaakt bij het optreden, denken dat ze de oefeningen niet meer nodig hebben. Maar, het grootste probleem aan de basis van alles is de altijd aanwezige optische illusie, wanneer we de ogenschijnlijk zeer brede en lange toets in ogenschouw nemen, die een draai naar links in de pols veroorzaakt om de vingers te laten reiken naar de g- of c-snaar. Deze onnatuurlijke draaiing naar links van de pols in combinatie met verticale acties van de vingers heeft tegendruk van de duim tot gevolg (buiten ons gezichtsveld) en na een tijd raakt de gehele linkerkant van het lichaam stijf van de spanning, waardoor vrije beweging van de rechterarm geblokkeerd raakt….en zo gaat het maar door. Deze fysieke blokkades houden een vrij stromende energie en vrij stromende muzikale communicatie tegen – de droom van elke speler. Het is belangrijk te onthouden dat elke preventieve oefening er is om de ogen te trainen de werkelijke grootte van de viool of altviool te zien en jezelf te trainen het werkelijke gewicht te voelen.

Het zou voor de ogen bijvoorbeeld een dagelijkse oefening moeten zijn eerst te zien hoe lang en breed, en soms bedreigend, de toets eruit ziet wanneer je de viool in speelhouding houdt. Leg daarna de viool op een tafel en laat je ogen zien hoe belachelijk klein de reële afstand wordt als je de ruimte van de 1e tot de 8e positie meet. En houdt de viool dan weer in speelpositie en draai hem dan om, met de snaren richting de vloer, en zie hoe verrassend smal de hals is – je kan hem gemakkelijk omsluiten met je hand met nog ruimte over – en voel hoe licht het instrument zo voelt. Het is zeer aan te raden deze ‘visuele’ oefeningen elke dag even te doen om de schadelijke fysieke reacties op de optische illusies te voorkomen en uiteindelijk uit te schakelen.

Het probleem is dat de preventieve oefeningen zo simpel zijn en de fysieke reacties zo ingesleten en de gewoonte van het uren motorisch studeren zo groot, dat het moeilijk is voor geest en lichaam om te bevatten dat deze oefeningen echt helpen; en dus worden ze langzamerhand vergeten. Maar na verloop van tijd roept de optische illusie de oude gewoontes en spanningen weer op. De oefeningen lijken een goed idee en lijken ook wel te werken, maar veel spelers zijn bang dat ze hun techniek zullen kwijtraken als ze niet hun dagelijkse uren maken. ‘Ik ga nu eerst studeren en doe die preventieve oefeningen morgen wel’.

De dagelijkse ‘geen viool’ en ‘geen stok’ oefeningen, met de vliegende viool en de vliegende stok zijn ook belangrijk, want het herhalen van deze natuurlijke, vrije bewegingen helpt bij het opbouwen van een voortdurend gevoel van welbevinden in het lichaam, waardoor veel van de ingesleten spanningen verdwijnen. De ritmische bewegingen met de rechterschouder en de rechter elleboog – ‘de scharnieren’ – vormen de gehele streektechniek. Het is belangrijk dat al deze bewegingen worden aangestuurd door de stem en de puls. Het is een ingewikkeld concept voor de ogen dat de bewegingen bij het strijken niet beginnen in de vingers en de pols, die binnen ons gezichtsveld vallen. Om die reden is het nuttig naar de dvd te kijken en te zien hoe de mime-oefeningen, met de hulp van de linker wijsvinger, stem en zicht, de ogen kunnen trainen te focussen op de organische controle-punten. Het bewustzijn van de optische illusie bij de acties van de linkerhand (NB: ik heb het niet over vinger-acties) is van wezenlijk belang om de spanning en vaak acute pijn in de linkerduim, pols en schouder te verlichten. Onthoud dat de vingers geen controlerende macht hebben. Stel je voor dat je piano speelt en zie hoe de bewegingen van de vingers beginnen in de hand. Focus je aandacht kort op deze beweging, sluit dan je ogen terwijl je je hand omdraait in vioolspeelpositie en blijf de bewegingen visualiseren die je net zag aan de achterkant van je hand. Dit lukt in het begin maar heel even, maar je kunt het zodanig ontwikkelen dat je uiteindelijk continu zo kunt spelen. Deze oefening kun je meermalen per dag doen. Onthoud nogmaals dat de vingers geen controlerende macht hebben. Doe ook de eenvoudige oefeningen om een zachte, elastische hand en duim te ontwikkelen, die in staat is het drama van de intervallen over te dragen: tomaat, swingende vingers en de waaier.

In een vorig artikel heb ik benadrukt dat voor het behalen van het beste resultaat belangrijk is deze oefeningen in de juiste volgorde te doen. Ik kan niet genoeg benadrukken dat het niet de bedoeling is deze oefeningen eindeloos te herhalen. Ze mogen niet verward worden met de mechanische herhaling van vroeger, gedaan in de hoop dat hoe meer je iets herhaalt, hoe beter het wordt. Doe een bepaalde oefening, bijvoorbeeld ‘de vleugels’, nooit meer dan twee keer. Als ik alle oefeningen time tijdens lessen, duren ze nooit langer dan een half uur. Als alles wordt aangestuurd door de stem en de puls, zou het dagelijks oefenen in totaal nooit langer dan twee uur moeten duren.

Het vraagt veel fysieke en mentale focus en muzikale verbeeldingskracht om de gewoonte van het streven en het proberen goed te zijn los te kunnen laten en een andere werkhouding te ontwikkelen. Onthoud goed dat elke oefening in dienst staat van het muziek maken, aangestuurd door de stem en de ritmische puls, en het gewenste resultaat een totale fysieke coördinatie is, met balans tussen jou en het instrument, balans tussen links en rechts, alles met elkaar verbonden, en met een muzikale flow die van binnen naar buiten stroomt. In zo’n gelukzalige staat van muzikale creativiteit is er simpelweg geen tijd voor angst. Om Richard Morrison, muziekrecensent van The Times, te citeren: ‘In een imperfecte wereld biedt muziek ons nog steeds ons beste glimpje van de hemel.’

Kató Havas

Khana newsletter – januari 2006






Meld je aan voor de nieuwsbrief

* indicates required